The Palazzo: Rediscovery of a housing type

Herontdekking van een woningtype

Samenvatting

Dit artikel herwaardeert het palazzo als woningtype en betoogt dat het een actuele betekenis kan hebben voor hedendaagse woningbouw en architectuuronderwijs. In plaats van het palazzo te benaderen als een historisch of stilistisch product van de Italiaanse renaissance, wordt het gepresenteerd als een typologisch principe dat is gebaseerd op ruimtelijke ordening, herhaling en stedelijke inbedding. Kenmerkend is de centripetale structuur: een meerlaags stedelijk gebouw rond een binnenplaats die zowel ontsluiting als architectonisch middelpunt vormt.

Aan de hand van historische voorbeelden uit onder meer Florence, Genua, Napels en Venetië, en met verwijzing naar theoretici als Berlage, Quatremère de Quincy en Martí Arís, verduidelijkt de auteur het onderscheid tussen het palazzo en verwante vormen zoals het hofje of het gesloten bouwblok. Een typologische matrix maakt inzichtelijk hoe de stapeling en herhaling van genormaliseerde wooneenheden rondom een binnenplaats leiden tot consistente, maar beeldloze ordeningsprincipes. Deze matrix fungeert in de eerste plaats als didactisch instrument, waarmee type wordt begrepen als een abstract en generatief kader in plaats van een vormelijk voorbeeld.

De hernieuwde belangstelling voor het palazzo wordt geplaatst binnen een bredere architectonische wending richting ambachtelijkheid, tektoniek en het ‘triviale’, als reactie op laatmodern formalisme en spektakelarchitectuur. Aan de hand van voorbeelden uit de ontwerppraktijk en internationale onderwijsstudio’s laat het artikel zien hoe het palazzo een alternatief biedt voor gangbare woningtypologieën door dichtheid, ruimtelijke hiërarchie en stedelijke aanwezigheid te combineren.

Het artikel besluit dat de kracht van het palazzo ligt in zijn vermogen om woningbouw opnieuw te verbinden met disciplinaire kennis, professionele autoriteit en de stad als primaire context.