Rotterdam centrum nader bekeken

De opkomst van hoogbouw in vijf kaarten (1940–2030)

Auteurs

  • Iris van der Wal
  • Esther Gramsbergen
  • Yağız Söylev
  • Elif Soylu

##submission.downloads##

DOI:

https://doi.org/10.7480/overholland.2025.23.259

Samenvatting

Dit artikel onderzoekt hoe Rotterdam zich heeft ontwikkeld tot de belangrijkste hoogbouwstad van Nederland door de opkomst van hoogbouw in het centrumgebied tussen 1940 en 2030 in kaart te brengen. Aan de hand van een atlas worden vijf perioden onderscheiden: 1940–1970, 1970–1985, 1985–2000, 2000–2015 en 2015–2030. Gebouwen hoger dan 70 meter – de Rotterdamse definitie van hoogbouw – zijn driedimensionaal weergegeven, waardoor veranderingen in ligging, functie en schaal door de tijd heen inzichtelijk worden.

De atlas combineert cartografische analyse met beleidsstukken, ontwerpdiscours en karakteristieke projecten om te laten zien hoe ideeën over hoogbouw verschuiven. In de wederopbouwperiode werd hoogbouw ingezet binnen modernistische concepten van cityvorming en functiescheiding, wat vaak leidde tot monofunctionele gebieden en een negatieve beeldvorming rond wonen op hoogte. In de jaren zeventig kwam hierop kritiek, wat resulteerde in een tijdelijke terughoudendheid ten aanzien van hoogbouw en een sterkere focus op leefbaarheid.

Vanaf het midden van de jaren tachtig keert hoogbouw terug als instrument voor economische versterking, verdichting en citymarketing. Eerst domineren kantoortorens, waarna na 2000 een duidelijke verschuiving optreedt naar woontorens als middel om het centrum te verlevendigen. Het artikel besteedt daarbij niet alleen aandacht aan de gerealiseerde bouw, maar ook aan het veranderende discours en de actoren die invloed uitoefenen op het beleid, zoals gemeente, ontwerpers, ontwikkelaars en critici.

Het artikel besluit met de constatering dat de huidige tijdelijke hoogbouwstop (2023–2026) kan worden gezien als een moment van bezinning, waarin de spanning tussen een iconische skyline, woningbouwopgaven en een kwalitatieve leefomgeving centraal staat.

Citeerhulp

Iris van der Wal, Esther Gramsbergen, Yağız Söylev, & Elif Soylu. (2026). Rotterdam centrum nader bekeken: De opkomst van hoogbouw in vijf kaarten (1940–2030). OverHolland, 15(23). https://doi.org/10.7480/overholland.2025.23.259

Gepubliceerd

2026-01-07

Nummer

Vol 15 Nr 23 (2025): OverHolland 23

Sectie

Artikelen

Licentie

Copyright (c) 2026 Iris van der Wal, Esther Gramsbergen, Yağız Söylev, Elif Soylu

Creative Commons License

Dit werk wordt verdeeld onder een Naamsvermelding 4.0 Internationaal licentie.

Biografieën auteurs

Iris van der Wal

Iris van der Wal (1992) studeerde af op het herontwerpen van beladen erfgoed aan de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft. Als architect en onderzoeker maakt ze kennis en verhalen over architectuur, geschiedenis en duurzaamheid op verschillende manieren toegankelijk: van publicaties en onderwijs tot experimentele tentoonstellingsontwerpen en architectonische interventies. Momenteel
werkt ze aan projecten over post-65 architectuur en stedenbouw in Rotterdam en onderzoekt ze bottom-up circulaire slooppraktijken in Japan. Ze heeft lesgegeven aan de Design Academy Eindhoven en aan de TU Delft, waar ze ook leiding gaf aan het kunst, wetenschap- en technologieprogramma ‘Crossing Parallels’ en betrokken is bij onderzoeksprojecten.

Esther Gramsbergen

Esther Gramsbergen (1964) voltooide in 1989 de studie architectuur aan de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft. Ze werkte voor diverse architectenbureaus, waaronder Karelse van der Meer Architecten en de ArchitectenCie. Sinds 1999 is ze als universitair docent architectonisch ontwerpen verbonden aan de Faculteit Bouwkunde van de TU Delft en sinds 2009 redacteur van het tijdschrift OverHolland. In 2014 promoveerde ze aldaar op het proefschrift Kwartiermakers in Amsterdam. Ruimtelijke transformatie onder invloed van stedelijke instellingen, 1580-1880, waarvan bij uitgeverij Vantilt een
handelseditie verscheen. In aansluiting hierop richt haar huidige onderzoek zich op de rol van stedelijke instellingen, zoals universiteiten, in meer recente transformaties van Hollandse steden. In 2020 initieerde ze samen met Ayşen Savaş en Yağız Söylev het programma Campus Utopias.

Yağız Söylev

Yağız Söylev (1991) is architect, onderzoeker, and PhD kandidaat binnen de afdeling Architectuur aan de TU Delft. Hij behaalde zijn Masterdiploma Architectuur cum laude aan de TU Delft (2018). Bij de Biennale di Venezia datzelfde jaar, diende hij als adjunct-curator bij het Paviljoen van Turkije. Zijn werk is tentoongesteld bij locaties als Istanbul Design Biennale. Sinds 2019 geeft hij les aan de Faculteit Bouwkunde aan de TU Delft, waar hij meerdere MSc ontwerpstudio’s leidt en bijdraagt aan onderzoek en onderwijs van de afdeling. Hij is bovendien gastdocent geweest bij Università Iuav di Venezia en de Academie van Bouwkunst Amsterdam. Sinds 2021 is hij mede-verantwoordelijke voor cartografische studies in OverHolland.

Elif Soylu

Elif Soylu (1995) is stedenbouwkundige en onderzoeker gevestigd in Rotterdam. Ze behaalde haar Bachelorsdiploma in Architectuur en Interieurontwerp aan Istanbul Bilgi University en een Masterdiploma in Urban Design aan de TU Berlin. Haar onderzoek exploreert stedenbouwkundige transformaties gevormd door water infrastructuren, productielandschappen en energiesystemen,
door middel van mondelinge geschiedenissen, zaken in kaart brengen, archiefonderzoek doen en verhalen vertellen. Ze heeft bijgedragen aan internationale tentoonstellingen als BOZAR (2019), de
Internationale Architectuur Biennale Rotterdam (2020), de Venice Architecture Biennale (2021), en een door de British Academy gefinancierd project Futures of Listening, focusing on water knowledge in Jakarta and Istanbul. Haar thesis, Cartographies of Flow: Entangled Stories of Istanbul’s Waters,
onderzocht de social-ruimtelijke transformaties van Istanbul’s water infrastructuur. Ze was assistent redacteur bij Power, Flows, and Transformation: Portraits of Berlin-Brandenburg Energy Spaces en is momenteel onderdeel van de European Architectural History Network (EAHN).